همسرداری

فهرست

1. همسراني که کودک مانده اند

2. نکات مهم همسرداری که باید بدانید

3. 40 آموزه مهم درباره همسرداری از زبان ائمه

1. همسراني که کودک مانده اند

همسرم «هميشه فراموش مي کند که وسايلش را کجا گذاشته است. هميشه کيف پول و کليد ماشينش را گم مي کند. مرتباً قرار ملاقات هايش را از ياد مي برد. صادقانه مي گويم: بيشتر احساس مي کنم که مادر او هستم تا همسرش.»

مدام فقط به خريد مي رود، تلويزيون تماشا مي کند و مي خورد. کاشکي به خود مي آمد و بچه گانه رفتار نمي کرد.»

«نامزدم خيلي شيرين و دلنشين است. اما از لحاظ اقتصادي درب و داغان است. به تمام اهالي شهر مقروض است، وضع حساب بانکي و اعتباريش نيز که افتضاح است. حساب چکهايش را ندارد، صورتحسابهايش را هرگز به موقع پرداخت نمي کند و هنگامي که از او مي پرسم چرا مي گذارد که اوضاع تا به اين حد بد شود، فقط مي خندد و مي گويد: «آدم بايد در لحظه ي حال زندگي کند.»
اينها گفته هاي کساني هستند که شيفته ي اشخاص نابالغ مي باشند. اين اشخاص «بزرگ نشده اند» يا به عبارتي «بالغشان» شکل نيافته است. در اينجا منظورم کسي نيست که با «کودک» درون خود رابطه ي سالمي دارد و به او اجازه مي دهد که گهگاهي بازيگوشي کرده و شاد و ماجراجو باشد. از ديدگاه «تحليل رفتار متقابل»، مردها و زنهائي که اين ضعف را دارا هستند، داراي «بالغ» آلوده به «کودکي» هستند که از رفتار مسئولانه و سنجيده، طفره مي رود و شرايطي را فراهم مي آورد که در آن همسر او نقش «والد» را براي او ايفا کند.

در زير برخي از نشانه هاي هشدار که مي بايستي مراقب آنها باشيد، آورده شده است. اين نشانه ها تعيين مي کنند که آيا همسر شما تمام و کمال بزرگ شده و رشد يافته است يا خير.

1- عدم مسئوليت پذيري مالي و اقتصادي: گاه فکر مي کنيم که همسرمان تنها اهل عمل نيست در حالي که «عملاً» کودک گونه شايد عبارت بهتري براي توصيف او باشد!! عدم مسئوليت پذيري اقتصادي، نشانه ي بارزي است از اينکه همسر شما برنامه ريزي احساسي عميقي دارد که چنين خواهان رابطه اي سالم با او هستيد.

در زير برخي از نشانه هاي بخصوصي که نشانگر وجود يک عدم پختگي و بلوغ شخصيتي در همسر شما مي باشند، آورده شده است. مراقب افراد زير باشيد:

افرادي که چکها و موجوديشان را ندارند.

افرادي که مکرراً از شما و ديگران پول قرض مي کنند.

افرادي که صورت حساب ها را به موقع پرداخت نمي کنند؛ دست روي دست مي گذارند تا برايشان اخطار بيايد.

افرادي که از لحاظ اقتصادي براي آينده هيچگونه برنامه ريزي ندارند و تمام پول خود را روي اجناس لوکس و احياناً غيرضروري مانند لباس، لوازم صوتي استريو، جواهرات و… خرج مي کنند؛ به جاي آنکه براي مخارج خود پس انداز کنند.

افرادي که سوابق اعتباري و حساب بانکيشان چندان خوب نيست.
وقتي که با شخصي غيرقابل اتکاء درگير هستيد ناگزير نقش «والد» را براي او ايفاء خواهيد کرد: مدام مي بايست کارهايشان را به آنها يادآوري کنيد، کارهايشان را برايشان انجام دهيد و مدام نزد دوستان و خانواده تان به دليل «ندانم کاريهايشان» عذر و بهانه بتراشيد.

افرادي که ظاهراً نمي توانند هيچ شغلي را به مدت قابل ملاحظه اي حفظ کنند و مدام بي کار مي شوند.

افرادي که منتظر مي مانند تا تمامي پولشان ته بکشد؛ قبل از آنکه دوباره فکر کار و تلاش باشند.

افرادي که مدام روي شما حساب مي کنند که از ورشکستگي نجاتشان دهيد يا ضمانتشان را بکنيد.

افرادي که مدتي است به مردم مقروض هستند ولي پولشان را پس نمي دهند.

چنانچه هر يک از موارد فوق برايتان آشنا است، آنها را ناديده نگيريد. عدم مسئوليت پذيري اقتصادي همسر شما، نه تنها او، بلکه شما را نيز متأثر خواهد ساخت. از آنجا که دست آخر صورت حساب هايشان گردن شما خواهد افتاد و احساس خواهيد کرد که وظيفه داريد به او کمک کنيد. مراقب باشيد !و اين ضعف را به حساب نداشتن استعداد اقتصادي نگذاريد.» حقيقت امر اينست که همسر شما، نسبت به بخش اقتصادي زندگي خود بي توجه است و در رابطه با آن کوتاهي مي کند. به اين دليل که نمي خواهد بزرگ شود و مسئوليت زندگيش را به دست بگيرد. بي فکري و بي خيالي همسر شما نسبت به امور مالي در طرز رفتار او نسبت به شما نيز نموده خواهد داشت. غير قابل اعتماد بودن او، حصول رابطه اي سالم و «بالغانه» را عملاً براي شما ناممکن خواهد ساخت.

2- غيرقابل اعتماد بودن:
از «کودک» اين انتظار نمي رود که هيچوقت دير نکند، به تمامي قولهايش عمل کند، همگي «بايدها» و «نبايدها» را بداند و به هر چه که مي گويد، عمل کند. يک «والد» صبور مي داند که «کودک» او براي آموختن مفهوم «مسئوليت پذيري» به زمان احتياج دارد و «وظيفه شناسي» را هرگز يک شبه نخواهد آموخت. او مي داند که «دروني شدن» اين مفهوم، حتي تا بعد از سه و يا چهار سالگي نيز ادامه خواهد داشت. غيرقابل اعتماد بودن به اين معني است که:

همسر شما مدام قولهايي به شما مي دهد که به آنها عمل نمي کند.

همسر شما مکرراً به قرار ملاقاتها و جاهائي که مي خواهيد برويد دير مي رسد.

همسر شما چيزهاي مهمي را که به او گفته ايد، فراموش مي کند.

همسر شما موافقت مي کند کارهائي را براي شما انجام دهد با اينحال اغلب فراموش مي کند. همسر شما يک «مسامحه کار» واقعي است که انجام هر کاري را تا آنجا که ممکن است به تعويق مي اندازد.

نمي توانيد روي همسرتان حساب کنيد؛ از آنجا که درگذشته به دفعات شما را مأيوس کرده است.

وقتي که با شخصي غيرقابل اتکاء درگير هستيد ناگزير نقش «والد» را براي او ايفاء خواهيد کرد: مدام مي بايست کارهايشان را به آنها يادآوري کنيد، کارهايشان را برايشان انجام دهيد و مدام نزد دوستان و خانواده تان به دليل «ندانم کاريهايشان» عذر و بهانه بتراشيد. در اين چنين شرايطي هرگز نمي توانيد به او اعتماد کنيد. در نتيجه احترام چنداني نيز براي او قائل نخواهيد بود و قطعاً خشم و انزجار فوق العاده اي نسبت به او در خود تلنبار خواهيد نمود.
علي رغم اين پندار شما که براي همسرتان مفيد بوده ايد و به او کمک کرده ايد، حمايت «والدانه» از همسرتان رابطه تان را به رابطه اي ناسالم بدل خواهد کرد و دست آخر احساس خواهيد کرد که: عصباني هستيد. فريب خورده ايد و بازيتان داده اند.

3- عدم هدفمندي و بي انگيزگي:

آيا همسرتان هيچ هدف و سمت به خصوصي را در زندگي خود دنبال نمي کند؟

آيا همسرتان منتظر آن است تا کسي از راه برسد و به او انگيزه بدهد، تا اينکه بتواند کاري صورت دهد؟

آيا همسرتان به سختي براي آينده برنامه ريزي مي کند؟

آيا همسرتان منتظر آن است تا کسي «شانس طلائي» زندگيش را به او پيشنهاد دهد؟

چنانچه به هر يک از پرسشهاي فوق پاسخ مثبت داديد، درگير کسي هستيد که از پذيرش مسئوليت زندگي خود سرباز مي زند و به مانند يک «کودک» منتظر يک «ناجي» است که از راه برسد و همه چيز را برايش صورت دهد.

چرا مردم از بزرگ شدن سرباز مي زنند؟

اگر درگير کسي هستيد که «بزرگ نشده است»، پس درگير شخصي «مشکل دار» شده ايد. که مي خواهيد «کودکي» همسرتان از او گرفته شود. اين امکان وجود دارد که همسر شما واجد اين ضعف مهک باشد، چنانچه :

در کودکي مجبور بوده است که هرچه سريعتر بزرگ شود: بعضي از اوقات به سبب وقوع حوادثي غم انگيز، وظايف و نقش هاي بزرگسالان خانواده به بچه ها تحميل مي شود . ولي در نهايت از اينکه در زندگي خود به مانند «بالغي» مسئوليت پذير ايفاي نقش کنند، سرباز زنند. گوئي که ذهن آنها مي گويد: «هنگامي که هنوز خيلي کوچک بودم. مجبور شدم تا که زود بزرگ شوم. حال خسته ام و مي خواهم کمي بازي کنم.»

در کودکي توسط ديگران بسيار کنترل مي شده است: همسرتان در خانواده اي بزرگ شده باشد که در آن قوانين بسيار و انضباطي سفت و سخت حاکم بوده است، اين امکان وجود دارد که در بزرگسالي بخواهد با ناديده گرفتن قوانين، خود را راحت کند . بچه هائي که از والدين کنترل گر خود عصباني هستند، اغلب در بزرگي به افرادي شورشي تبديل مي گردند .

در کودکي او را ناديده مي گرفته اند: چنانچه اگر همسرتان در کودکي توجه چنداني دريافت نمي کرده و از او مراقبت و حمايت نمي شده است، اين امکان وجود دارد که در بزرگي بي مسئوليت شده و رفتارهاي بچه گانه اي از خود بروز دهد. گوئي که به طرزي ناخودآگاه مي گويد: «از من مواظبت کنيد.»

در اين نوع رابطه هر گونه جاذبه ي جنسي نسبت به همسرتان را نيز از دست خواهيد داد. هرچه همسر شما رفتار بچه گانه تري داشته باشد، روابط جنسيتان به همان ميزان نيز بدتر خواهد بود.

البته چنانچه چنين شخصي را به زندگي خود جذب کرده ايد، مهم است تا که به نقشي که خود نيز در اين ميان ايفا مي کنيد، نگاهي بياندازيد. در اين گونه موارد که شما نقش «ناجي» را ايفا مي کنيد، در رابطه تان احساس برتري خواهيد کرد. شما با اينکار بهانه اي داريد تا از توجه و رسيدگي به زندگي خودتان سرباز زنيد؛ چرا که مدام مشغول کمک به همسرتان هستيد. مي بايستي که از اين بازي دست بکشيد و بگذاريد که همسرتان با عواقب و نتايج «بي مسئوليتي» خود مواجه گردد.در عوض بايد او را به مثابه يک شخص نيازمند به تربيت بدانيد و با آرامش در جهت رشد خصيصه هاي مورد نظر در او تلاش کنيد . او را سرکوب نکنيد بلکه با تشويق او در زمينه هاي توانمندي هايش شخصيتش را تقويت کنيد او نياز به فکر و تحليل دارد و اين فضا را شما بايد در اختيار او قرار دهيد .اگر چه شايد برخي اوقات نتايج خوبي را براي تفکرات خود نداشته باشد اما نياز به تجربه و استقلال فکري دارد نه تحميل نظرات و تصميم گيري هاي شما .

2. نکات مهم همسرداری که باید بدانید

آیا از نکات مهم همسرداری اطلاع دارید؟ برای داشتن ارتباط مناسب با همسر و بالا بردن سطح آرامش در خانواده، نیاز به مهارت آموزی در حیطه‌های مختلف هستیم. زندگی مشترک؛ آغاز مسیری است که زن و مرد با همکاری و تعاون یکدیگر باید طی کنند؛ در واقع شما و همسرتان مانند دو همسفر هستید. مسلما در این سفر پرچالش هر چه بهتر بتوانید با یکدیگر تعامل داشته باشید و از مهارت‌های لازم برای ازدواج موفق آگاه باشید این سفر برایتان لذت بخش‌تر خواهد بود. نکات مهم همسرداری در بردارنده ارکان اصلی ازدواج است که میانبرهای صعود به قله خوشبختی را پیش رویتان می‌گذارد. مشاوره ازدواج، فرصتی مناسب است تا بتوانید با آشنایی از نکات مهم همسرداری و شیوه تعامل مناسب با همسرتان در جهت زندگی توام با آرامش حرکت کنید.

نکات ضروری برای همسرداری موفق

برای داشتن یک رابطه سالم و تجربه ازدواج موفق با همسرتان در طول زندگی نیاز به تلاش و صرف انرژی دارد. هر چند که همسرداری برای خانم ها همیشه مطرح است، در اینجا نکات کلی همسرداری را با هم مرور می‌کنیم.

1-   ارتباط صحیح 

هر رابطه ای برای دوام خود نیاز به عناصری دارد که اگر این عناصر وجود داشته باشند، ارتباط به سمت سالم بودن پیش می‌رود:

1- اولین نکته ای که شایان توجه است، این می‌باشد که شما باید بتوانید همسر خود را همانطور که هست بپذیرید. هیچ وقت با هدف تغییر فرد مقابل، وارد رابطه و ازدواج نشوید. هر فردی ممکن است ویژگی‌های منفی خود را داشته باشد، به عنوان یک قانون این را در ذهن خود نگه داریم؛ ما حق تغییر دادن کسی را نداریم. علاوه بر این، حواستان باشد هر انسانی حق دارد هر احساس یا فکری داشته باشد. هیچ گاه همسرتان را به خاطر داشتن احساس یا عقیده ای سرزنش نکنید. ممکن است شما جنبه‌هایی از رفتار فرد مقابل را دوست نداشته باشید، اما نباید به او این احساس را بدهید که او دوست داشتنی نیست، مگر شرایطی که شما می‌خواهید را داشته باشد.

2- به درد و دل‌های همسرتان گوش دهید. هنگامی که او صحبت می‌کند، فقط به صحبت‌های او گوش دهید و هیچ کار دیگری نکنید. به حرف هایش واکنش مناسب نشان دهید و احساساتش را به رسمیت بشناسید. با او همدلی کنید. سرزنش و تمسخر را کنار بگذارید. چرا که قرار است شما یک شنونده همدل باشید.

3- به همسرتان احترام بگذارید. او را تحقیر نکنید. مخصوصا در جمع و جلوی بستگان و دوستان نکات مثبت وی را بیان کنید. اگر مشکلی با او دارید آن را در حریم خانه خود حل کنید، نه اینکه جلوی دیگران با تمسخر یا دلخوری بیان کنید.

2-  ارتباط با خانواده‌های اصلی 

یکی از ابعاد مهم ازدواج، حفظ ارتباط مناسب ما با خانواده خود و خانواده همسر می‌باشد. یکی از بزرگترین چالش‌های زناشویی معمولا بر سر همین قضیه پیش می‌آید.

1- در مورد توقعات و انتظارات دو طرفه به توافق برسید. برای مثال یک روز در هفته را مشخص کنید که به اتفاق همسرتان به منزل پدری خود بروید و یک روز را هم برای خانواده همسرتان در نظر بگیرید. 

2- بدگویی نکنید. اگر چیزی شما را ناراحت می‌کند، باید آن را مطرح کنید. اما به شیوه ای سالم، بدون تحقیر و تمسخر. یعنی برای مثال اگر از حرفی که مادرشوهرتان در جمع به شما زده است ناراحت شده اید، به همسرتان نگویید؛ مادرت همیشه چرت و پرت می‌گوید. می‌توانید از عبارت بهتری استفاده کنید؛ وقتی مادرت فلان حرف را زد، من ناراحت شدم. توقع نداشتم چنین عبارتی را بگوید.

3- در بیان اختلافات و انتقاد‌ها از جملات کلی استفاده نکنید، مثال واضح و روشن از یک موقعیت بزنید و بحث اختلافات گذشته را به میان نکشید.

4- در ارتباط با خانواده همسرتان جانب اعتدال را رعایت کنید. ارتباط بیش از حد نزدیک و بدون هیچ حد و مرزی مناسب نیست. نه خیلی نزدیک، نه خیلی دور.

5- تصمیمات مهم زندگیتان را خودتان و همسرتان با مشورت با هم بگیرید. مشاوره گرفتن از بزرگترهای با تجربه خوب هست، اما نگذارید برایتان تصمیم بگیرند.

6- توقعاتتان را از آن‌ها صاف ومستقیم بگویید. بدون جار و جنجال و قاطعانه صحبت کنید. به جای جملات منفی از جملات مثبت استفاده کنید. مثلا نگویید؛ من دوست ندارم با من اینجوری حرف بزنید. بلکه بگویید؛ من دوست دارم این کار را در حقم بکنید.

7- از دیگر اعضای خانواده همسرتان، پیش یکی از اعضا شکایت نبرید.

8- لزومی ندارد همه مسائل زندگی خود را برای خانواده‌ها تعریف کنید. حریم خصوصی خود و همسرتان را حفظ کنید.

3- تقسیم وظائف 

یکی از مواردی که زمینه اختلاف را فراهم می‌کند و لازم است در مورد آن با همسر خود به توافق برسید، مسئله تقسیم وظایف است.این موضوع در همسرداری برای آقایان نیز تاکید شده است.

1- توقعاتتان را بیان کنید.

2- با هم قرار بگذارید. فکر نکنید که همسرتان توانایی ذهن خوانی دارد و از آنچه شما می‌خواهید با خبر است. مادامی که شما به زبان نیاورید و در موردش با وی به توافق نرسید، نمی‌توانید انتظار داشته باشید که او به چیزی که شما می‌خواهید عمل کند.

3- عادل و منصف باشید. اگر همسرتان بیرون از خانه شاغل است و بخشی از هزینه‌های زندگی را بر عهده دارد، توقع نداشته باشید تمام کارهای منزل و بچه داری هم بر عهده او باشد.

4- هر وقت توانستید به یکدیگر کمک کنید. یکی از منابع آرامش در خانواده این است که بدانیم همسرمان حامی ما است و در انجام وظائف دشوار به ما کمک می‌کند.

5- اگر همسرتان در مواردی که با هم توافق کرده بودید، کوتاهی کرد، سرزنش نکنید یا پرخاشگرانه برخورد نکنید. با آرامش و جمله‌ی مثبت به او تذکر دهید؛ عزیزم من انتظار داشتم زباله‌ها را به بیرون ببری. امکانش هست آن را در اسرع وقت انجام دهی؟

4-  حل مسئله و حل اختلاف 

اختلاف در هر خانواده و رابطه ای پیش می‌آید. تفاوت‌ها بسیار طبیعی هستند، مهم نحوه برخورد ما با چالش‌ها هستند.

1- اگر دلخوری دارید، آن را بیان کنید. همسر شما توانایی ذهن خوانی ندارد. با سرسنگین رفتار کردن یا قهر کردن مسئله ای حل نمی‌شود و او نمی‌فهمد مشکل کجاست تا آن را حل کند.

2- هر مسئله و دعوایی که پیش می‌آید، هر دو طرف در آن سهم دارند. ممکن است سهم یک نفر بیشتر و دیگری کمتر باشد. سهم خود را در مسئله شناسایی کنید و مسئولیت آن را قبول کنید و بابت آن عذرخواهی کنید.

3- در هر دعوا در مورد همان دعوا بحث کنید. گذشته‌ها مرتبط با مسئله الان نیستند. مشکلات را کلی نکنید؛ تو همیشه همینطور هستی، تو کلا همینی و… از عبارات کلی استفاده نکنید.

قهر نکنید.

4- در هنگام دعوا رختخوابتان را از هم جدا نکنید.

5- اجازه ندهید اختلافاتتان طولانی شود. در اولین فرصت وقتی خالی کنید و در موردش صحبت کنید. اجازه ندهید مشکلات و ناراحتی‌ها تلمبار شوند. تا وقتی مسئله حل نشده و ناراحتی برطرف نشده از مسئله گذر نکنید.

6- مشکل را به خانواده‌ها نکشانید. مشکلاتتان را خودتان دو نفری حل کنید.

7- تحقیر و توهین نکنید.

8- جلوی فرزندتان دعوا نکنید و او را درگیر نکنید یا او را قاضی دعوا قرار ندهید.

5- روابط جنسی 

روابط جنسی یکی از ارکان مهم صمیمیت شما است. سعی در بهبود آن داشته باشید و برای لذت بردن خودتان و همسرتان بکوشید.

1- راجع به آن با هم صحبت کنید.

2- روابطتان را تنوع ببخشید.

3- محبت فیزیکی خود را محدود به رابطه جنسی نکنید. در آغوش گرفتن و بوسیدن همسرتان تاثیر فوق العاده ای در رابطه تان خواهد داشت.

با رعایت نکات ذکر شده  می‌توانید در روابط عاطفی و زناشویی خود را بهبود ببخشید. رعایت نکات همسرداری باعث پیشگیری از خیانت، طلاق عاطفی و ایجاد فضایی مناسب برای رشد فرزندان خواهد شد.

3. 40 آموزه مهم درباره همسرداری از زبان ائمه

خداوند درآیه ی 21 سوره ی روم، به اصل وجود عشق و احساس محبت متقابل بین زن و شوهر اشاره فرموده:«از نشانه های خداوند این است که از نوع خودتان، همسرانی برای شما آفرید تا در کنار آنان آرامش یابید و میانتان دوستی و رحمت نهاد».

در حالی که گفتن جملاتی که حاکی از محبت زوجین نسبت به هم است در رفع بسیاری از تردیدها و سوء ظنها مؤثر و بر میزان محبت آنان می افزاید: ائمه معصومین: هم به ابراز علاقه به همسر تأکید نموده اند و در سیره ی عملی ایشان این امر در موارد متعددی به چشم می خورد.

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) فرمود: وقتی مرد به زن خود با محبت می نگرد و زنش نیز به او با مهر نگرد، خداوند به دیده ی رحمت به آن ها نگاه می کند.

امروزه یکی از مهم ترین مشکلات خانواده ها نداشتن مدیریت صحیح در زندگی است؛ بسیاری از اختلافات، چالش ها و مشاجرات که مقدمه فروپاشی خانواده هاست، ناشی از نداشتن الگویی کامل در اداره خانواده است.

لذا بر آن شدیم تا آیین همسرداری اسلامی را که بر گرفته از احادیث و منابع کامل میباشد را تقدیم شما خوانندگان محترم بنمایم.

یکی از موضوعات مهمی که هر مؤمنی خواهان فهم آن از کلام درباره معصومین علیهم السلام است، موضوع «آیین همسرداری اسلامی» است .

بدین منظور، «آیین همسرداری در احادیث اسلامی » که برگرفته از «40 حدیث » در این زمینه میباشد رابرداشت کردیم و با ترجمه هایی دقیق و روان همراه سازیم و با عنوان هایی زیبا و تفکر برانگیز زمینه تدبر فراهم کنیم

این نکته را نیز خاطرنشان کنیم که 20 حدیث آغازین آن ها مربوط به «اخلاق شوهر نسبت به همسر» و 20 حدیث پسین آن ها مربوط به «اخلاق زن نسبت به همسر» است .

چشمان امید ما می گوید که این «حدیث گزینی » مطبوعتان می آید و مقبولتان می افتد; اما «خواجه شیراز» نیز چه در سفته است که گفته است:

صالح و طالح متاع خویش نمودند

تا كه قبول افتد كه در نظر آيد

بكم ؛اخلاق شوهر نسبت به همسر

اظهار محبت بيشتر: «ايمان بيشتر»

1- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند:

«كلما ازداد العبد ايمانا ازداد حبا للنسآء (1) ; هر چه ايمان بنده زياد شود، محبت [وي] به زن ها نيز زياد مي شود .»

دوستدار اهل بيت عليهم السلام دوستدار همسر است

2- امام صادق عليه السلام مي فرمايند:

«كل من اشتد لنا حبا اشتد للنساء حبا (2) ; هر كس بيشتر دوستدار ما (خاندان عصمت و طهارت) باشد، به زن ها (همسرش) نيز بيشتر دوستي مي كند .»

صفاي زندگي اينجاست، اينجا

3- حضرت اميرالمؤمنين علي عليه السلام مي فرمايند:

«فدارها علي كل حال واحسن الصحبة لها فيصفو عيشك (3) ; هميشه با همسرت مدارا كن، و با او به نيكي همنشيني كن تا زندگيت باصفا شود .»

از تكبر و خشونت بپرهيز

4- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند:

«خير الرجال من امتي الذين لايتطاولون علي اهليهم و يحنون عليهم ولا يظلمونهم (4) ; بهترين مردان امت من، آن كساني هستند كه نسبت به خانواده خود خشن و متكبر نباشند و بر آنان ترحم و نوازش كنند و به آنان آزار نرسانند .»

سيلي، هرگز!

5- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند:

«فاي رجل لطم امراته لطمة، امرالله عزوجل مالك خازن النيران فيلطمه علي حر وجهه سبعين لطمة في نار جهنم (5) ; هر كس به صورت زنش سيلي بزند، خداوند به آتشبان جهنم دستور مي دهد تا در آتش جهنم هفتاد سيلي بر صورت او بزند .»

من تو را دوست دارم

6- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند:

«قول الرجل للمراة اني احبك لا يذهب من قلبها ابدا (6) ; اين گفتار مرد به همسرش كه «من تو را دوست دارم » ، هرگز از قلب زن بيرون نمي رود.»

تامين سعادت ديني و دنيايي همسر

7- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند:

«للمراة علي زوجها ان يشبع بطنها، و يكسو ظهرها، ويعلمها الصلاة والصوم والزكاة ان كان في مالها حق، ولاتخالفه في ذلك (7) ; حق زن بر شوهرش اين است كه او را سير كند، لباس بپوشاند، نماز و روزه و زكات را – اگر در مال زن حق زكاتي است – به او ياد دهد، و زن نيز در اين كارها با او مخالفت نورزد .»

اين هم جهاد در راه خداست

8- امام رضا عليه السلام مي فرمايند:

«الكآد علي عياله من حل كالمجاهد في سبيل الله (8) ; كسي كه از راه حلال براي تامين رفاه خانواده اش تلاش مي كند، همچون مجاهدي است كه در راه خدا جهاد مي كند .»

آيا هديه هم مي خري؟

9- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند:

«من دخل السوق فاشتري تحفة فحملها الي عياله كان كحامل صدقة الي قوم محاويج وليبدا بالاناث قبل الذكور فان من فرح ابنته فكانما اعتق رقبة من ولد اسماعيل ومن اقر بعين ابن فكانما بكي من خشية الله ومن بكي من خشية الله ادخله الله جنات النعيم (9) ; هر كس به بازار رود و هديه اي براي خانواده اش بخرد و ببرد، [پاداش او ] مانند كسي است كه براي نيازمندان صدقه مي برد [ . و هنگامي كه هديه را به خانه مي برد]، بايد، قبل از پسران، به دختران بدهد، زيرا كسي كه دخترش را شادمان كند، مانند كسي است كه يك بنده از فرزندان اسماعيل را آزاد كرده است . و هر كس [با دادن هديه اي ] چشم پسري را روشن كند، گويا از ترس خدا گريسته است و هر كس از ترس خدا بگريد، خداوند او را داخل نعمت هاي بهشت كند .»

بازار و خريد گوشت

10- امام سجاد عليه السلام مي فرمايند:

«لان ادخل السوق ومعي درهم ابتاع به لحما لعيالي وقد قرموا اليه احب الي من ان اعتق نسمة (10) ; براي من به بازار رفتن و خريد يك درهم گوشت براي خانواده ام كه ميل به گوشت دارند، از بنده آزاد كردن دوست داشتني تر است .»

سوغاتي را فراموش نكن

11- امام صادق عليه السلام مي فرمايند:

«اذا سافر احدكم فقدم من سفره فليات اهله بما تيسر (11) ; هرگاه يكي از شما به مسافرت رود و سپس از سفر برگردد، پس بايد براي خانواده خود به اندازه اي كه توانايي دارد سوغاتي بياورد .»

براي او آرايش مي كني؟

12- امام باقر عليه السلام مي فرمايند:

«النسآء يحببن ان يرين الرجل في مثل ما يحب الرجل ان يري فيه النسآء من الزينة (12) ; همان گونه كه مردان دوست دارند زينت و آرايش را در زنانشان ببينند، زنان نيز دوست دارند زينت و آرايش را در مردانشان ببينند .»

خانه را گرم نگه دار

13- امام رضا عليه السلام مي فرمايند:

«بنبغي للمؤمن ان ينقص من قوت عياله في الشتآء ويزيد في وقودهم (13) ; سزاوار است كه مؤمن در زمستان از خوراك خانواده اش كم كند، و بر [چوب و زغال و] وسيله گرم كننده آنان بيفزايد .»

شاد ساختن خانواده در مناسبت هاي فرخنده

14- راوي مي گويد به امام صادق عليه السلام عرض كردم: حق زن بر شوهرش چيست؟ حضرت فرمودند:

«. . . ولاتكون فاكهة عامة الا اطعم عياله منها ولايدع ان يكون للعيد عندهم فضل في الطعام وان يسني لهم في ذلك شي ء ما لم يسن لهم في سآئر الايام (14) ; . . . هر ميوه اي كه همه مردم از آن مي خورند، بايد به خانواده اش بخوراند و در روزهاي عيد خوراك آنان را افزايش دهد، و چيزهايي براي آنان فراهم كند كه در روزهاي ديگر فراهم نمي كرده است .»

تهمت و سوء ظن هرگز

15- امام صادق عليه السلام مي فرمايند:

«لا تقذفوا نسآءكم فان في قذفهن ندامة طويلة وعقوبة شديدة (15) ; به زنان خود تهمت نزنيد [و نسبت ناروا ندهيد]، زيرا در اين كار، [براي شما] پشيماني طولاني و كيفر سختي خواهد بود .»

خدا كند تو بيايي

16- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند:

«هلك بذي المروة ان يبيت الرجل عن منزله بالمصر الذي فيه اهله (16) ; از جوانمردي دور است كه [مردي] در شهري كه خانواده اش هستند باشد، ولي در غير خانه خود بخوابد .»

آداب ورود به خانه

17- امام صادق عليه السلام مي فرمايند:

«يسلم الرجل اذا دخل علي اهله واذا دخل يضرب بنعليه ويتنحنح يصنع ذلك حتي يؤذنهم انه قد جآء حتي لا يري شيئا يكرهه (17) ; هنگامي كه مرد با خانواده اش برخورد مي كند، [به آنان] سلام كند و هنگام ورود با صداي كفش و با سرفه كردن، خانواده اش را از آمدن خود با خبر كند، تا اينكه چيزي نبيند كه او را ناخوش آيد .»

در كنار همسر نشستن

18- پيامبر عزيز اسلام صلي الله عليه و آله مي فرمايند:

«جلوس المرء عند عياله احب الي الله تعالي من اعتكاف في مسجدي هذا (18) ; نشستن مرد در كنار خانواده اش، نزد خداي بزرگ دوست داشتني تر از اعتكاف [و نشستن] در اين مسجد من است .»

تا كنون لقمه در دهانش گذاشته اي؟

19- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند:

«ان الرجل ليؤجر في رفع اللقمة الي في امراته (19) ; مرد در برابر لقمه اي كه در دهان زنش مي گذارد پاداش مي برد .»

كتك نزن، فرياد نكش!

20- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله به يكي از زنان درباره حق زن بر شوهرش مي فرمايند:

«حقك عليه ان يطعمك مما ياكل ويكسوك مما يلبس ولا يلطم ولا يصيح في وجهك (20) ; حق تو بر شوهرت اين است كه از آنچه خود مي خورد به تو غذا دهد، و از آنچه خود مي پوشد تو را نيز بپوشاند، و به روي تو سيلي نزند و فرياد نكشد .»

دوم:اخلاق زن نسبت به همسر

زيور اطاعت به گردن آويز

21- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند:

«ان للرجل حقا علي امراته اذا دعاها ترضيه واذا امرها (21) لا تعصيه ولا تجاوبه بالخلاف ولا تخالفه (22) ; مرد حقي بر زنش دارد [و آن حق اين است كه] چنانچه او را صدا زند پاسخ دهد، و هنگامي كه او را دستوري دهد سرپيچي نكند و پاسخ مخالف ندهد و با او مخالفت نورزد .»

باران عشق و محبت

22- امام رضا عليه السلام مي فرمايند:

«اعلم ان النسآء شتي فمنهن الغنيمة والغرامة و هي المتحببة لزوجها والعاشقة له … (23) ; بدان كه زنان گوناگونند، برخي از آنان دستاوردي گرانبها و تاوان [رنج هاي آدمي] هستند و اين زن كسي است كه به شوهرش محبت مي كند و عاشق اوست .»

رضايت و شفاعت

23- امام باقر عليه السلام مي فرمايند:

«لا شفيع للمراة انجح عند ربها من رضا زوجها (24) ; براي زن هيچ شفيعي نزد پروردگارش به اندازه رضايت شوهرش سودمندتر نيست .»

عطر مهر و محبت

24- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند:

«للرجل علي المراة ان تلزم بيته وتودده وتحبه وتشفقه وتجتنب سخطه وتتبع مرضاته وتوفي بعهده ووعده (25) ; حق مرد بر زن اين است كه [زن] ملازم خانه او باشد، و به شوهرش دوستي و محبت و دلسوزي كند، و از خشم وي دوري گزيند، و آنچه را مورد رضايت اوست انجام دهد، و به پيمان و وعده وي وفادار باشد .»

سرانجام ناسپاسي

25- امام صادق عليه السلام مي فرمايند:

«ايما امراة قالت لزوجها: ما رايت قط من وجهك خيرا فقد حبط عملها (26) ; هر زني به شوهرش بگويد: من از تو هرگز خيري نديدم، [ثواب] كارش از بين مي رود .»

لجبازي هرگز

26- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند:

«خير نسائكم الودود الولود المؤاتية وشرها اللجوج (27) ; بهترين زنانتان زني است كه با محبت، فرزندآور و سازگار باشد، و بدترين آنان زني است كه لجباز باشد .»

خشمگين كردن شوهر هرگز

27- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند:

«طوبي لامراة رضي عنها زوجها (28) ; خوشا به حال زني كه شوهرش از او راضي باشد .»

اذيت نكن

28- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند:

«من كان له امراة تؤذيه لم يقبل الله صلاتها ولا حسنة من عملها حتي تعينه وترضيه وان صامت الدهر وقامت واعتقت الرقاب وانفقت الاموال في سبيل الله وكانت اول من ترد النار ثم قال: وعلي الرجل مثل ذلك الوزر والعذاب اذا كان لها مؤذيا ظالما (29) ; كسي كه زني دارد كه [آن زن] به او آزار مي رساند، خداوند نماز و كارهاي نيك زن را نمي پذيرد تا اينكه به مرد كمك و او را راضي كند، اگر چه اين زن تمام عمر را روزه بگيرد و نماز بخواند و بندگان را آزاد و دارايي [اش] را در راه خدا انفاق كند . و اين زن نخستين كسي است كه وارد آتش جهنم مي شود . سپس حضرت فرمودند: مرد نيز چنين گناه و عذابي دارد اگر زنش را آزار رساند و [به او] ستم كند .»

چگونه مي تواني او را غمگين ببيني؟

29- امام صادق عليه السلام مي فرمايند:

«. . . سعيدة سعيدة امراة تكرم زوجها ولا تؤذيه وتطيعه في جميع احواله (30) ; خوشا به سعادت و خوشا به سعادت آن زني باد كه شوهرش را بزرگ دارد و به او آزار نرساند و هميشه از شوهرش فرمانبري كند .»

چشمداشت بجا و منطقي

30- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند:

«لا يحل للمراة ان تتكلف زوجها فوق طاقته (31) ; براي زن جايز نيست كه شوهرش را به بيش از توانايي اش مجبور كند .»

مهمان، با اجازه شوهر

31- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند:

«ايها الناس ان لنسآءكم عليكم حقا ولكم عليهن حقا حقكم عليهن [ . . . ان ] لا يدخلن احدا تكرهونه بيوتكم الا باذنكم (32) ; مردم! زن هاي شما بر شما حقي دارند و شما هم بر آنان حقي داريد . حق شما بر آنان اين است كه كسي را كه شما رضايت نداريد، بدون اجازه به منزلتان وارد نكنند .»

هم به استقبالش برو و هم او را بدرقه كن

32- مردي خدمت رسول خدا صلي الله عليه و آله آمد و عرض كرد: همسري دارم كه هرگاه وارد خانه مي شوم به استقبالم مي آيد، و چون از خانه بيرون مي روم بدرقه ام مي كند و زماني كه مرا اندوهگين مي بيند مي گويد: اگر براي رزق و روزي [و مخارج زندگي ] غصه مي خوري، بدان كه خداوند آن را به عهده گرفته است و اگر براي آخرت خود غصه مي خوري، خدا اندوهت را زياد كند [و بيشتر به فكر آخرت باشي . ] رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمودند: «ان لله عمالا و هذه من عماله لها نصف اجر الشهيد (33) ; براي خدا كارگزاراني [در روي زمين] است و اين زن يكي از كارگزاران خداست كه پاداش او برابر با نيمي از پاداش شهيد است .»

در اين كارها نيز به او كمك كن

33- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند:

«ايما امراة اعانت زوجها علي الحج والجهاد او طلب العلم اعطاها الله من الثواب ما يعطي امراة ايوب عليه السلام (34) ; هر زني كه در حج و جهاد و دانش اندوزي به شوهرش كمك كند، خداوند آن پاداشي را كه به زن حضرت ايوب عليه السلام داده است، به او مي دهد .»

شهري در بهشت خدا

34- امام صادق عليه السلام مي فرمايند:

«ما من امراة تسقي زوجها شربة من مآء الا كان خيرا لها من عبادة سنة صيام نهارها وقيام ليلها ويبني الله لها بكل شربة تسقي زوجها مدينة في الجنة وغفر لها ستين خطيئة (35) ; هر زني كه به شوهرش مقداري آب دهد، براي او بهتر از عبادت يك سال است كه روزهايش روزه باشد و شب هايش عبادت كند . و خداوند به جاي هر مقدار آبي كه به شوهرش بنوشاند، شهري در بهشت برايش مي سازد و شصت گناهش را مي آمرزد .»

تامين امنيت رواني همسر

35- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند:

«حق الرجل علي المراة انارة السراج واصلاح الطعام وان تستقبله عند باب بيتها فترحب وان تقدم اليه الطست والمنديل وان توضئه وان لاتمنعه نفسهآ الا من علة (36) ; حق مرد بر زن اين است كه چراغ خانه را روشن سازد; غذاي مطبوع فراهم كند; و تا در خانه اش به پيشواز او برود و به او خوشامد بگويد; و تشت آب و حوله را براي او آماده كند و دست هاي او را بشويد; و بدون دليل (عذر شرعي) مانع شوهر نسبت به نفس خودش نشود .»

رحمت خدا از آن كدبانويان است

36- امام صادق عليه السلام از پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله روايت مي كند:

«ايما امراة دفعت من بيت زوجها شيئا من موضع الي موضع تريد به صلاحا نظر الله اليها ومن نظر الله اليه لم يعذبه (37) ; هر زني كه در خانه شوهرش چيزي را براي سامان دادن وضع خانه جابه جا كند، خداوند نظر [رحمت] به او مي كند . و هر كس مورد نظر [رحمت] خدا قرار گيرد، خدا عذابش نمي كند .»

خوشبوترين عطر، زيباترين لباس، نيكوترين زينت

37- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله درباره حق شوهر بر زن مي فرمايند:

«عليها ان تطيب باطيب طيبها وتلبس احسن ثيابها وتزين باحسن زينتها (38) ; بر زن است كه [براي شوهرش ] خوشبوترين عطرهايش را بزند و قشنگترين لباس هايش را بپوشد، و از زيباترين زينت هايش استفاده كند .»

هنر آشپزي

38- امام صادق عليه السلام مي فرمايند:

«خير نسآءكم الطيبة الريح الطيبة الطبيخ التي اذا انفقت انفقت بمعروف وان امسكت امسكت بمعروف فتلك عامل من عمال الله وعامل الله لايخيب ولايندم (39) ; بهترين زنان شما زني است كه داراي بويي خوش و دست پختي خوب باشد . هنگامي كه خرج مي كند، بجا خرج كند، و هنگامي كه خرج نمي كند بجا از خرج كردن خودداري ورزد . چنين زني كارگزاري از كارگزاران خداست و كارگزار خدا نه نااميد مي شود و نه پشيمان .»

آرايش فقط براي شوهر

39- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند:

«ان من خير نسآءكم . . . المتبرجة من زوجها الحصان عن غيره (40) ; بهترين زنان شما آن زني است كه براي شوهرش آرايش و زينت مي كند، اما از بيگانگان خود را مي پوشاند .»

از تو سپاسگزارم

40- امام صادق عليه السلام مي فرمايند:

«خير نسآءكم التي ان اعطيت شكرت وان منعت رضيت (41) ; بهترين زنان شما آن زني است كه چون به او چيزي داده شود، سپاسگزاري كند و اگر به او چيزي داده نشود راضي باشد .»

پی نوشت ها:

1) بحار الانوار، ج 103، ص 228 .

2) همان، ج 103، ص 227 .

3) مکارم الاخلاق، ص 218 .

4) همان، ص 216 .

5) مستدرک الوسائل، ج 14، ص 250 .

6) وسائل الشیعة، ج 14، ص 10 .

7) مستدرک الوسائل، ج 14، ص 243 .

8) بحارالانوار، ج 104، ص 72 .

9) وسائل الشیعة، ج 15، ص 227 .

10) همان، ج 15، ص 251 .

11) همان، ج 8، ص 337 .

12) مکارم الاخلاق، ص 80 .

13) وسائل الشیعة، ج 15، ص 249 .

14) همان، ج 15، ص 227 .

15) بحارالانوار، ج 103، ص 249 .

16) وسائل الشیعة، ج 14، ص 122 .

17) بحارالانوار، ج 76، ص 11 .

18) میزان الحکمة، ج 4، ص 287 .

19) المحجة البیضاء، ج 3، ص 70 .

20) مکارم الاخلاق، ص 218 .

21) البته دستورهای شوهر باید مخالف با موازین اسلامی نباشد .

22) مستدرک الوسائل، ج 14، ص 243 .

23) همان، ج 14، ص 161 .

24) سفینة البحار، ج 1، ص 561 .

25) مستدرک الوسائل، ج 14، ص 244 .

26) وسائل الشیعة، ج 14، ص 115 .

27) مستدرک الوسائل، ج 14، ص 162 .

28) وسائل الشیعة، ج 14، ص 155 .

29) همان، ج 14، ص 116 .

30) بحارالانوار، ج 103، ص 252 .

31) مستدرک الوسائل، ج 14، ص 242 .

32) بحارالانوار، ج 76، ص 348 .

33) وسائل الشیعه، ج 14، ص 17 .

34) همان، ص 201 .

35) وسائل الشیعة، ج 14، ص 123 .

36) مستدرک الوسائل، ج 14، ص 254 .

37) وسائل الشیعة، ج 15، ص 175 .

38) الکافی، ج 5، ص 508 .

39) وسائل الشیعة، ج 14، ص 15 .

40) بحارالانوار، ج 103، ص 235 .

41) همان، ج 103، ص 239 .